Syngonium: Melek Kanadı, Ok Başı Sarmaşığı

Süs bitkileri yetiştiriciliği hem iç hem de dış mekân dekorasyonunda önemli bir yere sahip olmasının yanı sıra, ticari getirisi bakımından da pazar payı yüksektir. Saksılı bitkilerin İç mekân dekorasyonu, özel günler vb. gibi kullanım alanları geniştir. Günümüzde artan nüfus ve şehirleşme ile bu tip bitkilere olan önem daha da artmaktadır. Mini yeşil bir alanın oluşturulması için çeşitli bitkiler; evlerde, ofislerde, otellerde, alışveriş merkezleri gibi birçok alanda kullanılmaktadır. Ev içerisinde yapılmakta olan bitki yetiştiriciliği halk arasında iç mekân bahçeciliği olarak karşımıza çıkmakta. İç mekân görünümünü renklendirerek güzel, hoş ve çekici hale getirmenin yanında hava kalitesini iyileştirerek ferah bir ortam yaratmaktadırlar. Karşımıza çıkan bazı saksı bitkilerine örnek olarak; Aglaonema, Zamioculcas, Anthurium, Philodendron, Ficus, Maranta, Dieffenbachia, çeşitli eğreltiler, Calathea, Alocasia, Syngonium vb. örnek verebiliriz. Çoğunlukla tropikal ortamlarda yaşamlarını devam ettiren bu özel türler, şimdilerde iç mekân dekorasyonunda paha biçilmez parçaları olarak karşımıza çıkmakta.

Bitki severler (ve koleksiyoncular) olarak her zaman çok sayıda güzel çeşidi olan bitkilerin arayışındayız. Bugün bu bitki türlerinden Syngonium’u yazıya alacağız. “Arrowhead” bitkisi olarak da bilinen Syngonium, çeşitli yaprakları ve az bakım gerektiren doğasıyla oldukça popüler bir yere sahiptir. Familyası Araceae olup otsu yarı epifit bir cins olmasının yanı sıra neotropik bir bitkidir. İlk olarak 1764 yılında “Arum auritum” olarak adlandırılmış. Sonrasında erken botanikçiler tarafından Colocasioideae alt ailesinin üyeleri olan Caladium ve Xanthosoma cinslerinin altında tanımlanmıştır. Günümüze gelindiğinde karasal bölgelerde esasen gövdesiz, yaprak yapıları bütün veya pedatisect (botanikte bir yaprak ayasının damarlanma ve parçalanma şeklini ifade etmek için kullanılan morfolojik bir terimdir) olan farklı cinsleriyle karşılaşmaktayız. Yaprak şekillerine göre farklı farklı isimlerle günümüzde karşımıza çıkmaktadır. Genel olarak literatürde 40’a yakın tür tanımlanmıştır. Ancak değişik renklerde ve yaprak yapısında karşımıza çıkan türler Syngonium podophyllum ve Syngonium angustatum temellidir (Şekil 1).

Şekil 1. Syngonium bitkisine ait taksonomi

Syngonium adı ilk olarak 1829’da Schott tarafından kullanılmıştır. Morfolojik olarak bakıldığında, uzun bir sürgün ve dallanma olmaksızın çok yapraklı simpodiyal (bitkilerde ana gövdenin büyümesinin belirli bir noktada durması ve büyümeye ana eksenin hemen altından çıkan yan sürgünlerin (oğul eksenlerin) devam ettiği bir dallanma şekli) büyüme ile karakterize edilir. Sürgün bir ya da bir dizi çiçek salkımı ile sonlanır ve tepeden iki düğüm/boğum geride, yanal tomurcuktan tek bir dal çıkarır. Engler’in (1877) bildirdiği gövde dallanma modeli Şekil 2’deki gibidir.

Şekil 2. Gövde dallanma modeli (Engler, 1877).

Syngonium gövde çapları genellikle 1 cm ila 2 cm’dir. Genç bitiklerde gövde çapı başlangıçta birkaç mm iken, yetişkin bitkilerde 6 cm’ye kadar ulaşmaktadır. Yapraklarda çeşitli renklenmeler görülse de gövdeleri her zaman yeşildir. Genel anlamda bakıldığında Syngoniumlar’da gövdeden dallanma görülmemektedir, eğer ki gövde yaralanmış ise dallanma meydana gelebilmektedir. Tırmanıcı (Araceae familyası) özellikleri gereğince gövdelerinin boğum araları zamanla uzamaktadır. Boğumların hemen alt kısmında iki tip adventif kök (bitkinin başka bir organından oluşan) çıkar. Toprak altı kökleri, bitkinin tutunmasını ve dik bir yapıda olmasını sağlamanın yanında gerekli besinleri topraktan almak için yer altında dallanarak belirli bir ağ oluşturur. Gövde boğumlarının hemen altında oluşan kökler ise yer çekimi kuvvetinin de etkisiyle ya toprağa tutunur ya da kendisini havadaki nemi aramak ve tutunmak için başka bir bitki (ağaç vb.) arayışıyla daha da uzağa uzatma eğilimi gösterir. Bu kökler kahverengimsi renklerde görülmektedir. Dört aşamada farklı yaprak formları oluşturmaktadır. İlk aşamada kompakt ve ok başını benzetilen, internodların kısa olduğu genç form oluşmaktadır. Sonrasında yan lobların uzaması ve yaprak şeklinin açık bir hal alması ile ara form gözlemlenir. Zamanla loblar bölünerek uzamaya devam eder ve bitki yeterli olgunluğa ulaştığında dikey bir destek yardımı ile tırmanmaya teşvik edilir. Bu tırmandırma işlemi yosun kaplı bir çubuk yardımıyla desteklenir. Hava kökleri nemli yosuna tutunacağında, kökler gelişimini arttıracaktır. Nemi bünyesine alarak bitkiye destek sağlayacak, bitkinin stabilitesini arttırarak daha büyük ve olgun yaprakların oluşumunu teşvik edecektir.

Yaprakların ayrılma şekillerine baktığımızda, türler arasındaki taksonomik farklılıklardan kaynaklı olarak değişiklik göstermektedir. Bazı türlerde yan loblar sürekli olarak birbirinden ayrılır ve ayıran eksenin açıkta kalan bölümleri bulunur. Syngonium podophyllum gibi morfolojik olarak değişken türlerde; yaprakçıkların ayrılma derecesi, birleşik segmentlere sahip yapraklardan, ayrı segmentlere sahip yapraklara kadar popülasyon düzeyinde bile oldukça değişkendir (Şekil 3).

Şekil 3. Syngonium bitkisine ait yaprak gelişim aşamaları

Bazı koleksiyonerlerin gözdesi olan bazı türler; Syngonium Albo Variegata, S. Strawberry Ice, S. Mottled/Mojito, S. Red Spot Tricolor, S. Milk Confetti, S. Yellow Aurea Variegata, S. Scrambled Eggs, S. Three Kings, S. Majesty, S. Panda, S. Pink Splash, S. Pink Salmon, S. Pink Siam, S. Chocolate Confetti, S. Confetti, S. Orm Nagpum Splash, S. Pink Priences, S. Red Yami, S. Chiapense Albo Variegata, S. Maria Allusion, S. Batik Variegata, S. Rainbow Draft, S. Wendlandi, S.Raspberry, S. Pink Pastel Lava, S. Brown Lava, S. Red Arrow, S. Grey Ghost, S. Steyermayerkii gibi sıralayabiliriz.

Kaynakça

Barabé, D. L. (2026). Developmental floral morphology of Syngonium in the context of the tribe Caladieae (Araceae). Willdenowia, 42(2), 297-305.

Birdsey, M. R. (1955). The morphology and taxonomy of the genus Syngonium (Araceae). University of California, Berkeley.

Chavan, V. B., Khandekar, R.G., Salvi, B., Salvi, V. & Pawar, C. (2023). Effect of Pot Size on Performance of Syngonium and Philodendron. International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences. 12, 247-250.

Chowdhury, R. C. (2021). Taxonomic identity and distributional record of Syngonium podophyllum Schott., in naturalised condition from India. Int. J. Curr. Res, , 13(4), 16829-16831.

Croat, T. B. (1981). A revision of Syngonium (Araceae). Annals of the Missouri Botanical Garden, 565-651.

Engler, A. (1876). Vergleichende Untersuchungen über die morphologischen Verhältnisse der Araceae (Vol. 3). Druck von E. Blochmann & Sohn für die Akademie in Commission bei Wilh. Engelmann in Leipzig.