Evlerimizin Bitki Örtüsü – 1: Paşa Kılıcı

İnsan türü olarak doğaya olan özlemlerimizi giderme, bastırma yahut da diğer sebeplerle doğan doğal iç güdülerle modern kentler, devasa gökdelenler dikmemize rağmen bu modern yaşamın içerisine doğadan parçaları, hayvanları getirdik, bitkileri de diktik, dikiyoruz.

Hayvanat bahçeleri, botanik bahçeler, parklar, refüjler ve evlerimizin etrafı. Hatta evlerimizin içine dahi doğayı getirmeyi sevdik. Şu an hepimizin evlerinde hayvan veya en azından bitkiler var. Evet o köşedeki saksıdan bahsediyoruz. Biz onu doğaya özlem iç güdüsünün bir parçası olarak mı getirdik? Bu bizim genlerimizde de var mı? Belki de atalarımız bu bitkilerle çok vakit geçirdi; ama doğada.

Bu yazı serisiyle evlerimizin bitki örtüsü diyebileceğimiz bu süs bitkilerini ele alacağız. İlk konuğumuz; paşa kılıcı (Dracaena trifasciata). Evet belki de o kılıçsı yaprakları bir paşanın kılıcına benzetip o ismi verdik. Brezilyalılar da bu bitkiye biraz daha kutsal ama bizim verdiğimiz isme yakın bir isimle seslenirler: Aziz George’un kılıcı. Ama bilimsel ismi tüm dünyada sabit: Dracaena trifasciata. Eskiden bilimsel ismi Sansevieria trifasciata idi; aslında bunun ejderha ağacı veya ejderha kanı ağacı denilen bitki ile aynı cinsten olduğu anlaşılmış ve bilimsel ismi güncellenmiş. Yani evlerimizdeki o paşaların kılıcı aslında ejderha ağacının kuzeni.

Paşa kılıcı bitkisi normalde Afrika kökenli bir bitkidir. Yani bu ev bitkimiz Afrika’da doğal olarak yaşıyor. Kuzeni ejderha ağacı veya ejderha kanı ağacı ise sadece Socotra adasında yaşar. Paşa kılıcı ise doğal olarak sadece Afrika’da yaşasa da biz onu çok sevmişiz, evlerimizde bile yaşar (yetiştirilir) hale gelmiş.

Paşa kılıcı (Dracaena trifasciata) kuşkonmazgiller (Asparagaceae) ailesindendir. Aynı ailenin mensubu bazı tanıdık bitkileri sayalım: Agave (sarı sabır), Asparagus (kuşkonmaz), Hyacinthus (sümbül) ve Yucca (avize ağacı).

Paşa kılıcının cins adı olan ‘Dracaena’ Yunanca’da ejderha demek, ‘trifasciata’ ise üç şeritli demek; yapraklarındaki şeritli yapıya işaret edilmiş. Paşa kılıcının en ilginç özelliklerinden biri CAM bitkisi olması, yani diğer çoğu bitkilerin yaptığı yoldan fotosentez yapmaz; başka şekil (CAM metabolizması ile) yapar. Kurak memleket (Afrika) bitkisi olduğundan bu bitkiler, diğer bitkilerin tersine gündüz gaz alışverişi organlarını (stomalarını) kapatırlar, gece açarlar. Bir diğer ilginç özellikleri ise havayı temizleme özellikleri var ve bu konuda iddialı bitkilerdendir (NASA’nın raporunda bu bitki var). Yani ev içinde yetiştirmek için yıllarca bilerek ya da bilmeyerek çok uygun bir bitki seçmişiz.

Görüldüğü üzere bu dayanıklı, kurak iklim memleketli bitki evlerimize de uyum sağlamış bizimle birlikte mutlu bir şekilde yıllarca yaşamış ve biz de onu sevmiş, yetiştirmişiz.

Kaynaklar:

Bushra, S., Shejal, T., Muskan, S. (2025). Sansevieria trifasciata: A Low-Maintenance, Air-Purifying Plant for Improved Indoor Health., Int. J. of Pharm. Sci., 3:2, 1229-1238.

Crepaldi, C. P. (2019). How to Carry Out a Democratic Ethnobotanical Study. Ethnobiology Letters. 10: 113–119.

Güner, A., Aslan, S., Ekim, T., Vural, M., Babaç, M. T. (Editörler) (2012). Türkiye Bitkileri Listesi (Damarlı Bitkiler). Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi ve Flora Araştırmaları Derneği Yayını, İstanbul.

WFO (2026). Erişim: http://www.worldfloraonline.org/, Erişim Tarihi: 25.09.2026.

Wolverton, B. C., Johnson, A., Bounds, K. (1989). Interior Landscape Plants for Indoor Air Pollution Abatement. NASA, Report Number: NAS 1.15:101766.